Resultados de busca de I
-ila [-ila]
fazer;
dizer.
-imba [-imba]
cantar.
-itaia [-itaia]
ouvir.
-iva [-iva]
ouvir.
-ivua [-ivua]
ouvir.
-iza [-iza]
vir.
i- [i-]
i.
ia [ia]
ir;
vai.
iá [iá]
estas;
estes.
iâ [iâ]
seu;
sua;
seus;
seus;
suas
suas.
ia kaiari [ia kaiadi]
segundo.
ia kakuinii [ia kakuinii]
décimo.
ia kanake [ia kanake]
oitavo.
ia kasamanu [ia kassamanu]
sexto.
ia kasambuari [ia kassambuadi]
sétimo.
ia katanu [ia katanu]
quinto.
ia katâtu [ia katâtu]
terceiro.
ia kauana [ia kauana]
quarto.
ia kavua [ia kavua]
nono.
ia kinâna [ia kinâna]
à granel.
ia rianga [ia dianga]
primeiro.
iala [iala]
unhas
estar.
ialu [ialu]
cadeiras;
assentos.
iama [iama]
feras;
bichos;
gado;
animais.
iami [iami]
meu;
minha;
meus;
meus;
minhas
minhas.
iánde [iánde]
ingá-bravo
Planta Lonchocarpus sericeus (Poir.) DC., Fam.Fabaceae.
iandu [iandu]
comidas;
assentos;
tronos.
iangu [iangu]
palhas;
capim maravilha
Planta Andropogon annulatus Forssk., Fam.Poaceae Sin. de Dichanthium annulatum (Forssk.) Stapf
capim;
feno;
capins.
iângu ia kandâmbia [iângu ia kandâmbia]
relva.
iângu ia kauéue [iângu ia kauéue]
capim.
iângu ia nzambi [iângu ia unzambi] (Capim de Deus)
erva de santa maria
Planta Chenopodium ambrosioides L., Fam.Chenopodiaceae.
ianhi [ianìi]
que;
qual;
quais.
iari [iadi]
dois.
iaxixima mukanu [iaxixima mukanu]
pimenta da costa
Planta Aframomum melegueta K. Schum., Fam.Zingiberaceae.
iba [iba]
peles;
couros.
ibaba [ibaba]
cascas de mandioca.
ibaku [ibaku]
criações;
tamboretes;
assentos;
escabelos..
ibala [ibala]
mandiocas abafadas;
mandiocas bolorentas.
ibalabala [ibalabala]
escamas.
ibalala ia mbómbo [ibalala ia mbómbo] {feita de fibras do imbondeiro}
corda.
ibalu [ibalu]
tombos.
ibandu [ibandu]
peneiras.
ibanga [ibanga]
manadas;
rebanhos.
ibanga ia jingombe [ibanga ia djingombe]
manada de bois.
ibanga ia jipakasa [ibanga ia djipakassa]
manada de búfalos
bois selvagens.
ibanji [ibandji]
marcas;
remendos.
ibasu [ibassu]
fragmentos;
pedaços.
ibatu [ibatu]
cascas;
cavacos.
ibatubatu [ibatubatu]
cascas;
cavacos.
ibêbe [ibêbe]
barbatanas.
ibela [ibela]
ruinas;
terrenos.
ibeletete [ibeletete]
escamas;
cartas
pestanas.
ibêse [ibêsse]
ajudantes de pescadores.
ibetu [ibetu]
lambadas;
pancadarias;
castigos.
ibêtu [ibêtu]
armadilhas;
laços.
ibêtu ia akongo [ibêtu ia akongo]
armadilhas de caçadores.
ibiate [ibiate]
discórdia.
ibinji [ibindji]
necessidades;
prisões;
embaraços;
apertos.
ibiri [ibidi]
necessidades;
penúrias.
ibolongônho [ibolongônìo]
caveiras.
ibua [ibua]
cambalhotas;
quedas;
trambolhão.
ibubu [ibubu]
pragas.
ibuka [ibuka]
caravanas;
multidões.
ibukanu [ibukanu]
tropeções.
ibukirilu [ibukidilu]
abanos.
ibukumuna [ibukumuna]
tentações.
ibula [ibula]
batelões.
ibulukutu [ibulukutu]
desordens.
ibulungunzu [ibulungunzu]
caixas velhas.
ibuna [ibuna]
assentos;
bancos.
ibundu [ibundu]
pancadas;
surras;
ganhos;
lucros;
saques;
coças.
ibundu ia kalúnga [ibundu ia kalúnga]
restos mortais.
ibunga [ibunga]
coifas;
bonés;
barretes;
gorros.
ibungu [ibungu]
cloacas;
latrinas;
privadas.
ibunji [ibundji]
privados.
ibutu [ibutu]
sacos.
ibuzu [ibuzu]
canoas velhas.
ié [ié]
teu;
tua;
teus;
teus;
tuas
tuas.
iê [iê]
seu;
sua;
seus;
seus;
suas
suas.
iele [iele]
tetas.
ienga [ienga]
tachos.
ienu [ienu]
vossa;
vosso;
vossas;
vossos.
ietu [ietu]
nossa;
nosso;
nossas;
nossos.
iézu [iézu]
vassouras.
ifa [ifa]
sovinices;
defeitos.
ifata [ifata]
folhas tenras do feijoeiro.
ífi [ífi]
lança de são jorge
Planta Sansevieria angolensis Welw. ex Carrière, Fam.Asparagaceae Sin. de Sansevieria cylindrica Bojer ex Hook..
ifika [ifika]
comparações;
ditos alegóricos;
ditos figurados;
ditos populares.
ifikila [ifikila]
comparações;
ditos alegóricos;
ditos figurados;
ditos populares.
ifirimiku [ifidimiku]
coberturas.
ifofo [ifofo]
cegos.
ifofori [ifofodi]
fofos;
indolentes;
moles.
ifu [ifu]
abortos.
ifua [ifua]
espécies;
parecenças;
semelhanças;
feitios.
ifua ia iba [ifua ia iba]
costumes.
ifuata [ifuata]
folhas tenras do feijoeiro.
ifuba [ifuba]
ossos.
ifufunha [ifufunìa]
gengivas.
ifufutila [ifufutila]
paçocas.
ifulu [ifulu]
baba;
espumas.
ifumbe [ifumbe]
bandidos;
salteadores.
ifunate [ifunate]
torceduras;
torções.
ifusa [ifussa]
ingratos;
porcos;
indecentes;
malvados.
ifuxi [ifuxi]
multidões.
ihi [ihi]
que;
qual.
ihuende [ihuende]
feiticeiro.
ihuhu [ihuhu]
aves de rapina.
iiari [iiadi]
dois.
iiii [iiii]
estas;
este;
estes
estes.
ijiba [idjiba]
carnificina;
matança;
morticínio;
assassinos.
ijibanganga [idjibanganga]
homicidas;
assassinos.
ijidila [idjidila]
abstinências;
leis;
regras;
tendências;
hábitos;
mandamentos;
preceitos de resguardo.
ijila [idjila]
leis;
regras;
mandamentos;
preceitos;
resguardos.
ijimbu [idjimbu]
abscessos;
tumores
cistos.
ijinga [idjinga]
bonés;
gorros.
ijingetela [idjinguetela]
círculos.
ikalakalu [ikalakalu]
trabalhos.
ikalanga [ikalanga]
poleiros.
ikalu [ikalu]
rasgões.
ikamba [ikamba]
suiças.
ikambi [ikambi]
bagaços dos frutos da palmeira
Planta Elaeis guineensis Jacq., Fam.Palmaceae.
ikami [ikami]
bagaço
bagaços dos frutos da palmeira
Planta Elaeis guineensis Jacq., Fam.Palmaceae.
ikanda [ikanda]
ilhas de capim.
ikangalakata [ikangalakata]
planuras;
praças;
campos.
ikangelu [ikanguelu]
torresmos.
ikele [ikele]
dúvidas;
sujeições;
peixes de lagoa;
peixes de rio;
receios.
ikelekele [ikelekele]
caules de palmeiras.
ikelengu [ikelengu]
gargantas.
ikese [ikesse]
conchas.
ikete [ikete]
ferros.
ikoakoa [ikoakoa]
cristas;
penachos de ave.
ikoka [ikoka]
estradas.
ikolo [ikolo]
casas de circuncisão.
ikonda [ikonda]
peles;
rodas;
cercos.
ikoto [ikoto]
casco;
sapatos;
tamancos
pés.
ikóza [ikóza]
trapos.
ikusu [ikussu]
peixes de lagoa;
peixes de rio.
ikuxi [ikuxi]
quantos;
quantas
quantas.
íla [íla]
realidade;
acontecimento;
fato.
ilembuCÔKWE [ilembu]
fava de aridan
Planta Tetrapleura Tetraptera (Schumach. E Thonn) Taub, Fam.Mimosaceae.
iloa [iloa]
lamas;
lodos.
ilónda [ilónda]
feridas;
incisões cutâneas;
ferimentos;
golpes.
ilu [ilu]
horizonte.
ílu [ílu]
infinito;
profundo;
espaço;
firmamento;
infinito;
o ar;
o céu;
o nada;
o ponto mais alto.
ílu ria mulundu [ílu dia mulundu]
alto.
ilúezu [ilúezu]
imprevidência;
perigos.
iluisa [iluissa]
faz sarar ou curar.
iluisenu [iluissenu]
fazei curar;
fazei sarar.
iluka [iluka]
melhora;
sê feliz.
ilula [ilula]
cura.
ilulenu [ilulenu]
curai;
sarai.
ilumba [ilumba]
mocinhas.
ima [ima]
coisas;
instrumentos;
objetos.
ima ia nganga [ima ia inganga]
instrumentos do sábio;
instrumentos do sacerdote.
ima ia umbanda [ima ia umbanda]
instrumentos da arte da cura;
instrumentos de magia;
objetos de magia.
ima iombanda [ima iombanda]
instrumentos da arte da cura;
instrumentos de magia;
objetos de magia.
imalanga [imalanga]
hienas.
imana nzanza [imana unzanza]
fica erguido;
fica levantado.
imba [imba]
canta.
imbamba [imbamba]
cargas.
imbambe [imbambe]
entre;
divisões;
confins;
extremos;
marcos.
imbi [imbi]
cadáveres.
ímbia [ímbia]
caçarola;
panela;
tacho.
imbila [imbila]
canta em;
canta para;
canta por.
imbisa [imbissa]
faz cantar.
imbonde [imbonde]
vagens.
imbondo [imbondo]
vagens.
ímbua [ímbua]
infame;
ingrato;
âncora; {objeto pesado que faz as vezes de âncora em embarcações miúdas}
poita
cão.
ímbua ia muhatu [ímbua ia muhatu]
cadela;
cadelinha.
imbuambua [imbuambua]
andrajos;
farrapos.
imbui [imbui]
bola de funji.
imbungo [imbungo]
lobos.
imbûngu [imbûngu]
ingratos;
alcatéia;
feras.
imenga [imenga]
frigideiras;
cacos.
imiokoto [imiokoto]
ilhargas;
flancos
quadris.
imoma [imoma]
cicatrizes.
imomesa [imomessa]
intumescências.
imomo [imomo]
cicatrizes.
imoxi [imoxi]
um.
imuna [imuna]
irracionais;
criações;
animais.
imúpu [imúpu]
borututu
Planta Cochlospermum angolense Welw. ex Oliv., Fam.Bixaceae.
ina [ina]
covas;
sepulturas;
buracos.
iná [iná]
aquela;
aquele;
aquelas;
aqueles.
ína [ína]
piolho.
ína ia kasenda [ína ia kassenda]
piolho-do-púbis.
ináma [ináma]
pernas;
pés.
inda [inda]
cestos.
indanda [indanda]
valentes;
brutos.
indandalakata [indandalakata]
vigorosos;
robustos.
indéle [indéle]
milhos
Planta Zea mays L., Fam.Gramineae.
indembendende [indembendende]
penachos;
cocares.
indô [indô]
luto.
indulutu [indulutu]
estúpidos;
brutos.
indumba [indumba]
penteados;
toucados.
inema [inema]
aleijados;
mancos.
inêta [inêta]
púbis.
inga [inga]
ainda que.
inganja [ingandja]
celeiros.
ingeUMBUNDU [ingue]
ameixa do mato
Planta Ximenia americana Lineu, Fam.Olacaceae.
ingelengele [inguelenguele]
pingentes para orelhas;
brincos.
ingo [ingo]
onça.
ingo ia ríulu [ingo ia ríulu] (tigre dos céus) {espécie de águia africana}
grifardo.
ingololo [ingololo]
rãs.
ingolongolo [ingolongolo] {O gênero "Scolopendra" é representado por muitas espécies nos trópicos do mundo e em áreas temperadas mais quentes, variando consideravelmente em termos de coloração e tamanho. Em geral, "Scolopendra" são centopéias muito grandes, com até mesmo o menor exemplar capaz de atingir pelo menos 10 cm (3,9 in) na maturidade. As maiores espécies encontradas em climas tropicais podem exceder 30 cm (12 in) e são as maiores centopéias vivas do mundo.}
lacraia
Espécime Scolopendra (Linnaeus, 1758), Fam.Scolopendridae.
ingombo [ingombo]
quiabos.
ingondengoden [ingondengoden]
ramagem.
ingongo [ingongo]
bexigas;
varíolas.
inguanji [inguandji]
boçais.
inguenha [inguenìa]
hienas.
ingulungumba [ingulungumba]
ladrões;
salteadores.
ingumba [ingumba]
ladrões;
salteadores.
ingundu [ingundu]
hidromel.
ingungunu [ingungunu]
espécie de zangão.
inhami [inìami]
afeição;
atrações;
amor;
apego
inhame selvagem
Planta Colocasia antiquorum Schott, Fam.Araceae Sin. de Colocasia esculenta (L.) Schott..
inhemba [inìemba]
remédio.
ínho [ínìo]
vulva.
inii [inii] {coisa}
que; {coisa}
qual.
inja [indja] {cabeça do pênis}
bálano;
glande;
pênis.
injandanda [indjandanda]
aranhas.
injenje [indjendje]
econômicos;
avarentos;
somíticos.
ínji [índji]
mosca.
injima [indjima]
picardias;
maldades.
injóngo [indjóngo] {grandes}
gafanhotos.
injonjo [indjondjo]
beliscões.
injoto [indjoto]
beliscões.
injotona [indjotona]
beliscões.
inu [inu]
almofarizes;
pilões.
ìnvi [ìnvi]
cabelo branco.
invo [invo]
podão.
inzendu [inzendu]
barrancos;
despenhadeiros;
precipícios.
inzenji [inzendji]
idéias;
pensamentos.
inzenza [inzenza]
margens de rio.
inzenzu [inzenzu]
baldes.
inzo [inzo]
casa.
inzo ia íxi [inzo ia íxi]
casa de penhores.
inzo ia kinhoka [inzo ia kinìoka]
casa de dois compartimentos de frente e um de fundo.
inzo ia kizongo [inzo ia kizongo]
lacustre.
inzo ia lukeji [inzo ia lukedji]
aluguer.
inzo ia nzámba [inzo ia unzámba]
associação;
parceria.
inzo ia xilu [inzo ia xilu]
quarto de dormir.
inzo ia xílu [inzo ia xílu]
quarto.
inzónji [inzóndji]
especies de ervilhas.
inzumzúmbia [inzumzúmbia]
sombras;
vultos.
ió [ió]
esta;
este
este.
io káte kâmi [io káte kâmi]
mulher amada;
mulher querida.
iobe [iobe]
novo;
novas;
novas;
novos;
novos;
nova.
iofele [iofele]
pequena;
pequeno;
pequenas;
pequenas;
pequenos
pequenos.
ioio [ioio]
essa;
essas;
essas;
esse;
esses
esses.
ioka [ioka]
fica cansado;
fica vencido.
ioke [ioke]
que fiquem cansados;
para que fique vencido.
iokola [iokola]
cansa.
iokulu [iokulu]
velha;
velho;
velhas;
velhas;
velhos
velhos.
iondoUMBUNDU [iondo]
cajá-redondo
Planta Pseudospondias microcarpa (A. Rich.) Engl., Fam.Anacardiaceae.
ionene [ionene]
grande;
grandes
grandes.
ipepetela ia mesu [ipepetela ia messu]
cílios.
ipukuluGANGUELA [ipukulu]
pinhão branco
Planta Jatropha curcas L., Fam.Euphorbiaceae.
ipumuna [ipumuna]
articulações.
iriandu [idiandu]
bocados;
membros do corpo humano.
irima [idima]
colheita.
iríma [iríma] {árvore}
plantação;
legumes.
irimbu [idimbu]
povoações;
praças;
largos.
iringu [idingu]
mandiocas.
iriri [ididi]
lugares.
isába [issába]
folhas;
encantamentos.
isafu [issafu]
urucu
Planta Bixa orellana L., Fam.Bixaceae.
isala [issala]
penas.
isálale [issálale]
ramagem.
isálale ia mingenge [issálale ia minguengue]
rama.
isamanu [issamanu]
seis.
isasa [issassa]
sarçal;
silvedo;
arbustos;
ramos.
isênga [issênga]
costumes;
defeitos;
hábitos;
farelo
pargo de mitra
Espécime da família Dentex Dentex.
isogombiaCÔKWE [issogombia]
vernonia poskeana
Planta Vernonia poskeana Vatke & Hildebr., Fam.Compositae.
isúku-súku [issúkusúku]
chuviscos.
isuma [issuma]
maravilha;
milagre;
milagres;
assombro;
pasmo;
prodígio.
isunji [issundji]
monstruosos;
blasfêmia;
malvadez;
monstruosidade;
delírio.
isuto [issuto]
bodes.
ita [ita]
guerra;
luta.
ita ia kazuangongo [ita ia kazuangongo]
guerra.
itabu ia uâlua [itabu ia uâlua]
vasilhame.
itáia [itáia]
responde.
itanu [itanu]
cinco.
itatu [itatu]
três.
itelêle [itelêle]
capim elefante
Planta Pennisetum purpureum Schumach., Fam.Poaceae.
itembu [itembu]
ventanias;
ventos.
itui [itui]
pévide;
caroço.
itumba-njejeUMBUNDU [itumba-ndjedje]
pó de sabão
Planta Vernonia Colorata (Willd) Drake, Fam.Compositae.
itumbi ia kutéka [itumbi ia kutéka]
boato.
ituxi [ituxi]
crimes;
pecados.
iú [iú]
esta;
este
este.
iuana [iuana]
quatro.
iukisa [iukissa]
põe direito.
iukisenu [iukissenu]
ponde direito;
ponde regras.
iuná [iuná]
aquela;
aquele;
aquele;
aquele;
aquelas;
aqueles.
iunga [iunga]
banho.
ivenu [ivenu]
compreendei;
ouvi.
ivirila [ividila]
anda a escutar.
ivisa [ivissa]
faça ouvir;
faça prestar atenção.
ivua [ivua]
nove.
ivuenu [ivuenu]
compreendei;
ouvi.
ivuenu! [ivuenu!]
atenção!;
ouçam!;
silêncio!.
ixana [ixana]
chama.
ixi [ixi]
naturalidade;
terra;
chão.
íxi [íxi]
penhores.
ixi ia kakori [ixi ia kakodi]
refém.
ixi ia kilêua [ixi ia kilêua]
rude.
ixi ia kióngua [ixi ia kióngua]
salitroso.
ixi ia ríulu [ixi ia ríulu]
a pátria celestial;
o céu.
ixi iakinaka [ixi iakinaka]
barro mole.
ixinhi [ixinìi]
bocadinhos;
pedaços.
ixixi [ixixi]
fezes;
bagaço;
sedimento.
iza [iza]
raiz da fruta pão africano
Planta Treculia africana Decne., Fam.Moraceae
vem.
izala [izala]
bazófia;
jactância;
presunção;
soberbia;
vaidade;
vanglória;
fica cheio.
izenu [izenu]
vinde.
izúa [izúa]
dias.
izuatu [izuatu]
vestimenta.