Resultados de busca de T
-ta [-ta]
pôr.
-taba [-taba]
tirar água.
-tambula [-tambula]
receber.
-tema [-tema]
ser bravo.
-tenda [-tenda]
falar.
-tonoka [-tonoka]
brincar.
-tunga [-tunga]
fabricar.
ta [ta]
mete;
põe.
tá boba [tá boba]
põe aqui.
ta bu mutue o kilanda [ta bu mutue o kilanda]
pôr na cabeça a coroa.
ta bu mutue o kindembendembe [ta bu mutue o kindembendembe]
pôr na cabeça o cocar;
pôr na cabeça o penacho.
ta jimbongo [ta djimbongo]
adquira bens.
ta maka [ta maka] (por conversa)
conversa.
ta matari [ta matadi] (meter pedras)
apedreja.
ta mate [ta mate] (por cuspe)
cospe.
ta nhanha [ta nìanìa]
bocejar.
ta-baba [ta-baba]
põe aqui.
tá-baná [tá-baná]
põe lá.
tá-bobo [tá-bobo]
põe lá.
ta-boxi [ta-boxi]
derruba;
põe abaixo.
ta-bu-lubambu [ta-bu-lubambu] (ponha na corrente)
acorrenta.
ta-bu-lukolo [ta-bu-lukolo]
amarra.
tá-koko [tá-koko]
põe lá.
tá-kuku [tá-kuku]
põe aqui.
tá-kuná [tá-kuná]
põe lá.
ta-maju [ta-madju] (pro dentes)
morda.
ta-momo [ta-momo]
põe lá.
ta-mumu [ta-mumu]
põe aqui.
tá-muná [tá-muná]
põe lá.
ta-mungua [ta-mungua]
salga.
tabela [tabela]
busca em;
busca em favor de;
busca para;
busca por.
tabu [tabu]
ancoradouro;
porto.
tahúi [tahúi]
alho-poró
Planta Allium ampeloprasum L., Fam.Amaryllidaceae.
takala [takala]
despido;
em pêlo;
nu.
takana [takana]
busca;
encontra.
takanenu [takanenu]
buscai;
encontrai.
takanesa [takanessa]
vai buscar.
takanesenu [takanessenu]
ide buscar.
taku [taku]
traseiro;
nádega
assento;
fundilho.
takuila [takuila]
atira para.
takuilenu [takuilenu]
arremessai para;
arremessai por;
atirai para;
lançai para;
lançai por.
takuisa [takuissa]
faz arremessar;
faz atirar;
faz lançar;
manda arremessar;
manda atirar;
manda lançar.
takula [takula]
tacula
Planta Pterocarpus tinctorius Welw., Fam.Papilionaceae.
tàkúlà [tàkúlà]
arremessa;
atira;
lança.
takulenu [takulenu]
arremessai;
atirai;
lançai.
tala [tala]
fita;
vê;
ver;
olha.
tala-mutue [tala-mutue]
alto da cabeça.
tala-tala [tala-tala] (olha olha)
espelho.
tála! [tála!]
veja!.
talala [talala]
paz;
sossego;
acalma;
alivia;
arrefece.
talalesa [talalessa]
faça esfriar.
talalesenu [talalessenu]
fazei arrefecer;
fazei esfriar.
talela [talela]
olha com atenção.
talelenu [talelenu]
olhai com atenção.
talenu [talenu]
esfolai;
fitai;
olhai;
vê.
talesa [talessa]
manda olhar.
talesenu [talessenu]
mostrai.
talu-talu [talu-talu]
esfarrapadamente.
tama [tama]
bochecha.
tamba [tamba]
tamarineiro
Planta Tamarindus indica L., Fam.Fabaceae {com anzol}
pesca;
tarrafa.
tamba ria musefu [tamba dia mussefu]
tamarindo verde.
tambakanha [tambakanìa]
má fé;
perfídia;
dolo;
juramento falso.
tambi [tambi]
óbito;
funeral.
tambi ia ngátu [tambi ia ingátu]
feijão branco com pintas castanhas.
tambula! [tambula!]
recebe!
aceita!;
toma!.
tambulenu! [tambulenu!]
recebei!;
tomai!
aceitai!.
tamene! [tamene!]
tomara!.
tana [tana]
sê feliz.
tanaku [tanaku]
salve!
sê bem vindo.
tanda [tanda]
que é seco;
que não tem humidade.
tandala [tandala]
ministro.
tande [tande]
campo.
tandu [tandu]
cima;
cume;
cimo.
tandu'anzo [tandu'anzo]
telhado.
tanenu [tanenu]
sejai feliz.
tanenu-ku [tanenu-ku]
sede bem vindo.
tanga [tanga]
capa;
figueira sicomora
Planta Ficus psilopoga Welw. ex Ficalho, Fam.Moraceae Sin. de Ficus thonningii Blume
pano
tecido.
tánga [tánga]
abóbora
Planta Cucurbita pepo L., Fam.Cucurbitaceae.
tangu [tangu]
haste;
ramo.
tangu ia mulemba [tangu ia mulemba]
ramo.
tanu [tanu]
cinco.
tari [tadi]
pedra;
tablado.
tari ria mêza [tadi dia mêza]
tampo.
táriri [tádidi]
tarde.
tat'enu [tat'enu]
vosso pai.
tat'etu [tat'etu]
meu pai;
nosso pai;
teu pai.
tat'etu é! [tat'etu é!]
oh meu pai!.
tat'etu eh! [tat'etu eh!]
oh pai!.
tat'etu ndengue [tat'etu indengue]
pai pequeno.
tat'etu rikumbi [tat'etu dikumbi]
nosso pai do sol.
tat'etu-é! [tat'etu-é!]
aqui meu pai!.
tat'etu-ndenge [tat'etu-ndengue]
nosso pai pequeno.
tata [tata]
dúvida.
tâta [tâta]
homem idoso;
pai
senhor;
chefe de familia.
tâta ia 'nzo [tâta ia 'nzo]
pai da casa.
tâta ia 'xi [tâta ia 'xi]
pai da terra.
tâta ia ixi [tâta ia ixi]
pai da terra.
tâta ia kisambu [tâta ia kissambu]
pai da graça;
pai do perdão.
tâta ia kuzola [tâta ia kuzola]
pai de amor.
tâta ia luvualu [tâta ia luvualu]
pai da ascendência;
pai da origem;
pai da progenie.
tâta ia mambu [tâta ia mambu]
pai da doutrina.
tâta ia maulu [tâta ia maulu]
pai dos ceus.
tâta ia mbála [tâta ia mbála]
pai do povoado.
tâta ia muha ua mueniu [tâta ia muha ua mueniu]
pai do sopro da vida.
tâta ia muxikongo [tâta ia muxikongo]
pai do povo natural da terra do kongo.
tâta ia ndenge [tâta ia indengue]
padrasto;
pai pequeno
tio.
tâta ia ndonda ia mueniu [tâta ia indonda ia mueniu]
pai da origem da vida;
pai do princípio.
tâta ia ngongúena [tâta ia ingongúena]
pai do além.
tâta ia ngongúenha [tâta ia ingongúenìa]
pai do além.
tâta ia rilu [tâta ia dilu]
firmamento;
pai do céu.
tâta ia rimatekenu [tâta ia dimatekenu]
pai do primórdio;
pai do princípio.
tâta ia sanza [tâta iasanza]
pai do povoado.
tâta ia sanzala [tâta iasanzala]
pai do povoado.
tâta ia tu bane o mueniu [tâta ia tu bane o mueniu]
pai que nos deu a vida.
tâta iabeja [tâta iabedja]
pai adorado;
pai idolatrado;
pai venerado.
tâta iabeza [tâta iabeza]
pai adorado;
pai idolatrado;
pai venerado.
tâta iakiri [tâta iakidi]
pai verdadeiro.
tâta ialenduka [tâta ialenduka]
pai bondoso.
tâta iamujitu [tâta iamudjitu]
pai respeitável.
tâta iatumaka [tâta iatumaka]
pai respeitado;
pai venerado.
tâta iazolo [tâta iazolo]
pai amado.
tâta iná [tâta iná]
aquele pai.
tâta iokondeke [tâta iokondeke]
pai acatado;
pai honrado;
pai respeitado.
tâta iokulu [tâta iokulu]
pai velho.
tâta iozola [tâta iozola]
pai de amor.
tâta kanzumbi [tâta kanzumbi]
pai do sacudimento.
tata ki ia me (kiame) [tata ki ia me (kiame)]
pai excelso;
pai para mim;
pai rico.
tata kikulakaji [tata kikulakadji]
velho;
pai ancião.
tata kilolo [tata kilolo]
pai guerreiro que vai a frente.
tâta kisába [tâta kissába] {É o responsável por tudo que é ligado às}
pai das folhas.
tâta kisumbe [tâta kissumbe]
pai velho.
tâta kivonda [tâta kivonda]
pai do sacrifício.
tâta kiximbi [tâta kiximbi]
pai poderoso.
tata muari ia kimi [tata muadi ia kimi]
pai grande.
tata muâri ia kimi [tata muâdi ia kimi]
pai poderoso;
pai superior.
tata múngua [tata múngua] (Pai do Sal)
padrinho.
tata musati [tata mussati]
pai do sacrifício.
tâta ndenge [tâta indengue] (Pai mais novo)
padrasto;
pai pequeno
tio.
tata ngana [tata ingana]
patriarca;
pai senhor.
tata ngimbi [tata inguimbi]
pai das cantigas.
tata ngóma [tata ingóma]
pai do tambor.
tata ngunza [tata ingunza]
pai onipotente.
tata poko [tata poko]
pai da faca.
tâta rikumbi [tâta dikumbi] {Título atribuido ao Nkisi Lemba}
pai do sol.
tâta sekulu [tâtasekulu]
pai ancião do povo.
tatealenduka [tatealenduka]
pai bondoso.
tateambala [tateambala]
pai do povoado.
tateamuxikongo [tateamuxikongo]
pai do povo natural da terra do kongo.
tateaxi [tateaxi]
pai da terra.
tateazolo [tateazolo]
pai amado.
tateozola [tateozola]
pai de amor.
tatu [tatu]
dúvida
três.
taua [taua]
culpa;
incriminação;
queixa;
recriminação;
responsabilidade.
táua [táua]
aceitar.
téia-téia [téia-téia]
com muitas dores.
tékêta [tékêta]
treme.
tekula [tekula]
agita.
tekula-fuku [tekula-fuku]
combretum
Planta Combretum mechowianum O. Hoffm., Fam.Combretaceae Sin. de Combretum collinum Fresen.
teléku [teléku]
oferenda;
oferta;
oferecimento.
teluka [teluka]
relampejar.
témbu [témbu]
tempo.
tembuá [tembuá]
abertamente.
temeza [temeza]
aquecer.
tendasá [tendassá]
tentação.
ténde [ténde]
árvore sabão
Planta Vernonia conferta Benth., Fam.Compositae.
tênde [tênde]
lagartixa.
ténde kumbua kuambua [ténde kumbua kuambua]
sardão
Espécime Timon lepidus ibericus, Fam.Lacertidae.
tendu [tendu]
hímen
virgindade;
castanha;
amêndoa.
téndu [téndu]
caroço do dendezeiro
Planta Elaeis guineensis Jacq., Fam.Palmaceae.
tendu ia hoho [tendu ia hoho]
duro.
tendula [tendula]
menospreza.
tenga ia eiámba [tenga ia eiámba]
artefato de chifre ou cabaça para fumar haxixe.
tenu [tenu]
metei;
ponde.
tenu-boxi [tenu-boxi]
derrubai;
ponde abaixo.
tenu-maju [tenu-madju]
mordei.
tenu-maka [tenu-maka]
conversai.
tenu-makutu [tenu-makutu]
menti.
tenu-matari [tenu-matadi]
apedrejai.
tenu-mate [tenu-mate]
cuspi.
tése [tésse]
rinorea dentata
Planta Alsodeia dentata (P.Beauv.) Oliv., Fam.Violaceae Sin. de Rinorea dentata (P.Beauv.) Kuntze.
téta [téta]
tenro; {1. raiz mirrada da mandioca que se não aproveitou na colheita, 2. cana que se não desenvolveu, 3. parte interna da espiga do milho}
tamboeira.
tete [tete]
pévide.
tetele ria mbulu [tetele dia mbulu]
capim gambá
Planta Andropogon gayanus Kunth, Fam.Poaceae.
tetembua [tetembua]
estrela.
tetembua ia mukila [tetembua ia mukila]
cometa.
tetembuka [tetembuka]
pirilampo.
toba [toba]
humilde;
tola.
toka [toka]
apenas;
somente;
unicamente.
tokóji [tokódji]
curioso.
tolola [tolola]
quebrar.
tome [tome]
doce;
potável.
tomuene! [tomuene!]
oxalá tudo vá bem!;
oxalá!;
tomara!.
tona [tona]
acorda;
começar;
inicia;
retorna;
acordar.
tonda [tonda]
aclama;
aplauda;
bata palmas.
tondel'é! [tondel'é!]
aclama!;
bata palmas em!;
bata palmas para!;
bata palmas por!.
tondela [tondela]
aclama;
bata palmas em;
bata palmas para;
bata palmas por.
tondelenu [tondelenu]
aclamai;
batei palmas em;
batei palmas para;
batei palmas por.
tondelenu é! [tondelenu é!]
aclamai!;
batei palmas por!.
tondo [tondo]
cajá-redondo
Planta Pseudospondias microcarpa (A. Rich.) Engl., Fam.Anacardiaceae.
tonena [tonena]
retorna para;
retorna por.
tonenu [tonenu]
acordai;
iniciai;
retornai.
tonesa [tonessa]
faz acordar;
faz iniciar;
faz retornar;
manda acordar;
manda iniciar;
manda retornar.
tonesenu [tonessenu]
fazei acordar;
fazei iniciar;
fazei retornar;
mandai acordar;
mandai iniciar;
mandai retornar.
tonga [tonga]
campina;
plantação;
campo por lavrar;
campo que se destina a serviçais para ser lavrado;
terreno.
tonga-tonga [tonga-tonga]
bela sombra;
Planta Phytolacca dioica L., Fam.Phytolaccaceae
endod
Planta Phytolacca dodecandra L'Hér., Fam.Phytolaccaceae.
tongo [tongo]
semente do imbondeiro
Planta Adansonia digitata L., Fam.Malvaceae.
tonji [tondji]
sofrimento.
tonoka [tonoka]
brinca.
tonokena [tonokena]
brinca com;
brinca em;
brinca para;
brinca por.
tonokenenu [tonokenenu]
brincai com;
brincai para;
brincai por.
tonokenu [tonokenu]
brincai.
tonokesa [tonokessa]
faz brincar;
manda brincar.
tonokesenu [tonokessenu]
fazei brincar;
mandai brincar.
tonona [tonona]
começar.
topía [topía]
caçoada;
troça.
topokotô [topokotô]
sujamente.
tóta [tóta]
fome;
larica.
toto [toto]
essa;
essas;
esse;
esses.
toxi [toxi]
borrão.
tu [tu]
nós.
tu- [tu-]
tu.
tua [tua]
erra;
fica ferido;
pila.
tuâ [tuâ]
seu;
sua;
seus;
suas.
tua kaiari [tua kaiadi]
segundo.
tua kakuinii [tua kakuinii]
décimo.
tua kanake [tua kanake]
oitavo.
tua kasamanu [tua kassamanu]
sexto.
tua kasambuari [tua kassambuadi]
sétimo.
tua katanu [tua katanu]
quinto.
tua katâtu [tua katâtu]
terceiro.
tua kauana [tua kauana]
quarto.
tua kavua [tua kavua]
nono.
tua rianga [tua dianga]
primeiro.
tuabange [tuabangue]
fizemos.
tuabika [tuabika]
escravozinhos.
tuadi [tuadi]
comemos.
tuafu [tuafu]
morremos.
tuajimi [tuadjimi]
apagamos.
tuakini [tuakini]
dançamos.
tuala [tuala]
estamos.
tuala mu kuia [tuala mu kuia]
estamos indo.
tuala ni [tuala ni]
estamos com;
temos.
tualenge [tualengue]
fugimos.
tualetu [tualetu]
não estamos.
tualetu ni [tualetu ni]
não estamos;
não temos.
tuama [tuama]
adianta;
vá avante.
tuamba [tuamba]
dizemos.
tuambata [tuambata]
levamos.
tuambundu [tuambundu]
pretinhos.
tuamena [tuamena]
avança.
tuamenenu [tuamenenu]
avançai.
tuamenu [tuamenu]
ide avante.
tuamesa [tuamessa]
manda adiante.
tuamesenu [tuamessenu]
mandai adiante.
tuami [tuami]
meu;
minha;
meus;
minhas.
tuana [tuana]
filhinhos.
tuandala [tuandala]
desejamos;
queremos.
tuanhi [tuanìi]
que;
qual;
quais.
tuanu [tuanu]
bebemos.
tuari [tuadi]
comemos.
tuasoto [tuassoto]
procuramos.
tuasumbu [tuassumbu]
compramos.
tuba [tuba]
testículo.
tubalumuka [tubalumuka]
erguemos-nos.
tubang'etu [tubang'etu]
fazemos;
lutamos.
tubanga [tubanga]
fazemos;
lutamos.
tubange [tubangue]
façamos;
lutemos.
tubangietu [tubanguietu]
façamos;
lutemos.
tubanza [tubanza]
pensamos.
tubeta [tubeta]
batemos.
tubetama [tubetama]
curvamos-nos.
tubetula [tubetula]
erguemos.
tubia [tubia]
fogo;
chama.
tubiluka [tubiluka]
tornamos-nos;
viramo-nos.
tubilula [tubilula]
viramos;
tornamos.
tubinga [tubinga]
pedimos.
tubixila [tubixila]
chegamos.
tubokona [tubokona]
entramos.
tubu [tubu]
superior;
melhor;
principalmente;
fenda;
greta.
túbu [túbu]
ignorante;
rústico.
tûbu [tûbu]
gasto;
despesa;
consumo;
dispêndio.
tubuima [tubuima]
respiramos.
tubulakana [tubulakana]
atendemos.
tubungo [tubungo]
nobre de lunda.
tubuza [tubuza]
arrancamos.
tudi'etu [tudi'etu]
comemos.
tudia [tudia]
comemos.
tudie [tudie]
comamos.
tudietu [tudietu]
comamos.
tué [tué]
teu;
tua;
teus;
tuas.
tuê [tuê]
seu;
sua;
seus;
suas.
tuembi [tuembi]
cantamos.
tuenda [tuenda]
caminhamos;
seguimos.
tuene [tuene]
nós mesmos;
costumamos estar;
estamos.
tuene ni [tuene ni]
costumamos ter;
temos.
tuenietu [tuenietu]
não estamos;
não somos.
tuenietu ni [tuenietu ni]
não temos.
tuenu [tuenu]
vossa;
vosso;
vossas;
vossos.
tuesa [tuessa]
faz figurar;
manda figurar;
manda pilar.
tuesenu [tuessenu]
fazei brilhar;
fazei escapar;
fazei figurar;
fazei pilar;
mandai brilhar;
mandai escapar;
mandai figurar;
mandai pilar.
tuetu [tuetu]
nossa;
nosso;
nossas;
nossos.
tufina [tufina]
cospe.
tufinenu [tufinenu]
cuspi.
tufua [tufua]
morremos.
tufukama [tufukama]
ajoelhamos.
tufula [tufula]
borbulha;
faz arrebentar uma bolha.
tuhatu [tuhatu]
garotinhas;
mocinhas.
tuhoji [tuhodji]
leõezinhos.
tuhombo [tuhombo]
cabritinhos.
tuiari [tuiadi]
dois.
tuibula [tuibula]
perguntamos.
tuietu [tuietu]
vamos.
tuietu tuakadie [tuietu tuakadie]
vamos comer.
tuietu tuakakatule [tuietu tuakakatule]
vamos tirar.
tuietu tuakasote [tuietu tuakassote]
vamos procurar.
tuietu tuakaxikame [tuietu tuakaxikame]
vamos abancar;
vamos assentar;
vamos sentar.
tuietu tuakaxikane [tuietu tuakaxikane]
vamos aceitar;
vamos acreditar;
vamos afirmar;
vamos crer;
vamos querer.
tuietu tuakaxikinine [tuietu tuakaxikinine]
vamos ser firmes.
tuietu tuakejie [tuietu tuakedjie]
vamos conhecer;
vamos saber.
tuietu tuakekute [tuietu tuakekute]
vamos ficar fartos;
vamos ficar regalados;
vamos ficar saciados;
vamos ficar satisfeitos.
tuietu tuakemane [tuietu tuakemane]
vamos nos levantar;
vamos parar.
tuietu tuakembe [tuietu tuakembe]
vamos cantar.
tuietu tuakeokole [tuietu tuakeokole]
vamos cansar;
vamos vencer.
tuietu tuakerike [tuietu tuakedike]
vamos indicar;
vamos mostrar.
tuijia [tuidjia]
conhecemos;
sabemos.
tuika [tuika]
ajuda a por carga na cabeça;
planta.
tuikenu [tuikenu]
ajudai a por carga na cabeça;
plantai.
tuikila [tuikila]
ajuda a por carga na cabeça para;
ajuda a por carga na cabeça por;
planta para;
planta por.
tuikilenu [tuikilenu]
ajudai a por carga na cabeça para;
plantai para;
plantai por.
tuikisa [tuikissa]
faz ajudar a por carga na cabeça;
faz plantar;
manda plantar;
manda por carga na cabeça.
tuikisenu [tuikissenu]
fazei plantar;
mandai plantar.
tuila [tuila]
pila para;
pila por.
tuimba [tuimba]
cantamos.
tuina [tuina]
calca;
cata;
pisa.
tuinenu [tuinenu]
calcai;
catai;
pisai.
tuinina [tuinina]
calca para;
cata para;
pisa para.
tuinisa [tuinissa]
catar;
faz pisar;
manda pisar;
socar;
calcar.
tuisa [tuissa]
faz brilhar;
faz errar;
faz escapar;
faz figurar;
manda brilhar;
manda escapar;
manda figurar;
manda pilar.
tuisenu [tuissenu]
fazei brilhar;
fazei escapar;
fazei figurar;
fazei pilar;
mandai brilhar;
mandai escapar;
mandai figurar;
mandai pilar.
tuixi [tuixi]
dizemos.
tuiz'etu [tuiz'etu]
chegamos.
tuiza [tuiza]
chegamos.
tuize [tuize]
cheguemos.
tuizietu [tuizietu]
cheguemos.
tuji [tudji]
fezes;
excremento;
excrementos.
tujikula [tudjikula]
abrimos.
tujima [tudjima]
apagamos.
tujitika [tudjitika]
atamos.
tujola [tudjola]
tesoura.
tuka [tuka]
voa;
pula;
salta.
tukenu [tukenu]
voai;
pulai;
saltai.
tukila [tukila]
voa para;
voa por;
pula para;
pula por;
salta para;
salta por.
tukina [tukina]
dançamos.
tukisa [tukissa]
faz pular;
faz saltar;
manda pular;
manda saltar;
manda voar.
tukuila [tukuila]
arranca para;
arranca por;
depila para;
depila por;
desenraiza por.
tukuisa [tukuissa]
faz arrancar;
faz depilar;
faz tirar pela raiz;
manda arrancar;
manda depilar;
manda tirar pela raiz.
tukuka [tukuka]
fica arrancado;
fica depilado.
tukukenu [tukukenu]
ficai depilado.
tukula [tukula]
arranca;
depila;
tira pela raiz.
tukulenu [tukulenu]
arrancai;
depilai.
tukuluila [tukuluila]
apresenta para;
apresenta por;
revela para;
revela por.
tukuluisa [tukuluissa]
faz revelar;
manda aparecer;
manda manifestar;
manda revelar.
tukuluka [tukuluka]
apareça.
tukulukenu [tukulukenu]
aparecei.
tukulukila [tukulukila]
apareça por;
apareça para.
tukulukisa [tukulukissa]
faz aparecer;
manda aparecer.
tukulula [tukulula]
revela.
tukululenu [tukululenu]
manifestai;
revelai.
tukúm [tukúm]
rente.
tukuna [tukuna]
plantamos;
semeamos.
tukurisa [tukudissa]
fazemos crescer.
tukuxi [tukuxi]
quantos;
quantas.
tula [tula]
descansar;
amansa;
pousa.
tulama [tulama]
cavalga.
tulamenu [tulamenu]
cavalgai.
tulenu [tulenu]
amansai;
ponde abaixo;
pousai.
tuloloka [tuloloka]
perdoamos.
tulonga [tulonga]
embarcamos.
tulongolola [tulongolola]
desembarcamos.
tulu [tulu]
segredo;
seio
peito.
tuluka [tuluka]
acalmar.
tulukisa [tulukissa]
faz descer;
manda descer.
tulukisenu [tulukissenu]
fazei descer;
mandai descer.
tulula [tulula]
faz descer;
abaixar.
tulúlu [tulúlu]
barraca de campanha;
tenda.
tululuka [tululuka]
acalma-te;
alivia-te;
aquieta-te.
tululukenu [tululukenu]
acalmai-vos;
aliviai-vos.
tululukisa [tululukissa]
faça serenar;
abranda.
tululukisenu [tululukissenu]
fazei abrandar;
fazei serenar.
tulumata [tulumata]
mordemos.
tuma [tuma]
coisinhas;
enviar.
tumabéngu [tumabéngu]
ratinhos.
tumaka [tumaka]
respeita;
venera.
tumakenu [tumakenu]
respeitai;
venerai.
tumakina [tumakina]
respeita para;
respeita por;
venera para;
venera por.
tumakisa [tumakissa]
faz respeitar;
manda respeitar.
tumaku [tumaku]
mãozinhas.
tumakuria [tumakudia]
bocadinhos de comida.
tumala [tumala]
anões;
homenzinhos.
tumatari [tumatadi]
pedrinhas.
tumaulungu [tumaulungu]
canoazitas.
tumaúta [tumaúta]
arminhas.
tumba [tumba]
aparentada;
pessoa de nossa íntima amizade;
conhecido;
parente.
túmba [túmba]
naco.
tumbia [tumbia]
panelinhas.
tumbu [tumbu]
agulha
umbigo.
tumbua [tumbua]
cachorrinhos.
tumburi [tumbudi]
carneirinhos.
tumênha [tumênìa]
bocadinhos de água.
tumenu [tumenu]
mandai.
tumesena [tumessena]
queremos.
tumôta [tumôta]
arminhas.
tumoxi [tumoxi]
um.
tuná [tuná]
aquela;
aquele;
aquelas;
aqueles.
tund'é! [tund'é!]
sai!.
tunda [tunda]
oriente;
sertão.
tunda! [tunda!]
sai!.
tunde [tunde]
desde.
tundenu é! [tundenu é!]
sai!.
tûnga [tûnga]
escrúpulo;
receio.
tungi [tungui]
esquina;
ângulo.
tungi ia'nzo [tungui ia'nzo]
canto.
tungu [tungu]
pancada;
madeira.
túngu [túngu]
fábrica.
tungulu [tungulu]
porquinhos.
tungunuka [tungunuka]
fica descoberto.
tunhá! [tunìá!]
completamente estirado;
deitado horizontalmente.
tuniana [tuniana]
roubamos.
tunjila [tundjila]
atalhos;
caminhos estreitos.
tunjíla [tundjíla]
passarinhos.
tunuUMBUNDU [tunu]
pau sangue
Planta Harungana madagascariensis Lam. ex Poiret, Fam.Hypericaceae.
tunu'etu [tunu'etu]
bebemos;
fumamos.
tunua [tunua]
bebemos;
fumamos;
sorvemos.
tunue [tunue]
bebamos.
tunuetu [tunuetu]
bebamos.
tunuietu [tunuietu]
bebamos.
tunzo [tunzo]
casinhas.
tuobe [tuobe]
novo;
nova.
tuofele [tuofele]
pequena;
pequeno;
pouquinho.
tuokulu [tuokulu]
velha;
velho.
tuolobanga [tuolobanga]
estamos fazendo;
estamos lutando.
tuoloia [tuoloia]
estamos indo.
tuolokuenda [tuolokuenda]
estamos andando.
tuonene [tuonene]
grande.
tuongeka [tuongueka]
ajuntamos.
turia [tudia]
comemos.
turiaula [tudiaula]
almoçamos.
turikila [tudikila]
põe em cima de.
turila [tudila]
amansa para;
amansa por;
choramos;
põe abaixo para;
gritamos.
turionda [tudionda]
suplicamos.
turisa [tudissa]
arreia;
faz descansar;
manda descansar;
manda por abaixo.
tusamanu [tussamanu]
seis.
tusamuna [tussamuna]
desmanchar;
penteamos.
tusukula [tussukula]
lavamos.
tuta [tuta]
bata;
nuvem;
muda.
tuta ria mvúlá [tuta dia mvúlá]
nuvem de chuva.
tuta riambula [tuta diambula]
nuvem de chuva.
tutakula [tutakula]
lançamos.
tutamanenu [tutamanenu]
ficai inchado.
tutambujila [tutambudjila]
respondemos.
tutangu [tutangu]
raminhos.
tutangulula [tutangulula]
contamos outra vez.
tutanu [tutanu]
cinco.
tutatamana [tutatamana]
fica inchado.
tutatu [tutatu]
três.
tutenu [tutenu]
batei.
tutisa [tutissa]
faz inchar;
faz mudar;
manda carregar;
manda mudar;
mandar transportar.
tutisenu [tutissenu]
fazei inchar;
fazei mudar;
mandai carregar;
mandai levar;
mandai mudar.
tutu [tutu]
estas;
este;
estes.
tutuama [tutuama]
antecipamos.
tutuila [tutuila]
pisa para;
pisa por;
soergue para;
soergue por.
tutuilenu [tutuilenu]
pisai para;
pisai por.
tutuisa [tutuissa]
faz esmigalhar;
faz pisar;
faz soerguer;
manda esmigalhar;
manda pisar;
manda soerguer.
tutuisenu [tutuissenu]
fazei esmigalhar;
fazei pisar;
fazei soerguer;
mandai esmigalhar;
mandai pisar;
mandai soerguer.
tutuka [tutuka]
fica soerguido.
tutukenu [tutukenu]
ficai soerguido.
tutukila [tutukila]
fica soerguido por;
fica soerquido para.
tutukilenu [tutukilenu]
ficai soerguido para;
ficai soerguido por.
tutukisa [tutukissa]
faz ficar soerguido;
manda ficar soerguido.
tutukisenu [tutukissenu]
fazei ficar soerguido;
mandai ficar soerguido.
tutukumuna [tutukumuna]
assustamos.
tutula [tutula]
pisa;
soergue.
tutulenu [tutulenu]
pisai.
tutuluka [tutuluka]
fica mudado;
muda.
tutulukenu [tutulukenu]
ficai mudado.
tutulukisa [tutulukissa]
faz mudar;
manda ficar mudado.
tutulukisenu [tutulukissenu]
fazei mudar;
mandai ficar mudado.
tutuma [tutuma]
faz escuma.
tutumba [tutumba]
atrapalha-se.
tutumbila [tutumbila]
atrapalha-se para ou por.
tutumenu [tutumenu]
fazei escuma.
tutumina [tutumina]
faz escuma por ou para.
tutuminenu [tutuminenu]
fazei escuma para;
fazei escuma por.
tutumisa [tutumissa]
manda fazer escuma.
tutumisenu [tutumissenu]
mandai fazer escuma.
tuuana [tuuana]
quatro.
tuuika [tuuika]
acendemos.
tuxakata [tuxakata]
arrastamos.
tuxakatala [tuxakatala]
nuamente.
tuxi [tuxi]
nu;
nú;
despido.
tuxiba [tuxiba]
chupamos.
tuxikama [tuxikama]
assentamos;
sentamos.
tuxikana [tuxikana]
aceitamos.
tuxila [tuxila]
ficamos sujos;
respeitamos.
tuxinga [tuxinga]
insultamos.
tuxinhi [tuxinìi]
bocadinhos;
pedacinhos.
tuxinhu [tuxinìu]
toucinho.
tuzeka [tuzeka]
dormimos.
tuzelesa [tuzelessa]
fazemos claro;
fazemos branco;
fazemos limpo.
tuzol'etu [tuzol'etu]
amamos.
tuzola [tuzola]
amamos.
tuzole [tuzole]
amemos.
tuzuata [tuzuata]
vestimos.
tuzuela [tuzuela]
falamos.
txifutxiKIOKO [txifutxi]
fava de xangô
Planta Entada gigas (L.) Fawc. & Rendle, Fam.Mimosaceae.
txikambaKIOKO [txikamba]
ameixa preta africana
Planta Vitex cuneata Thonn., Fam.Verbenaceae Sin. de Vitex doniana Sweet.
txiseKIOKO [txisse]
vinagreira
Planta Hibiscus sabdariffa L., Fam.Malvaceae.
tyanii [tyanii]
que.